Zuwentse praot K

Afdrukken
PDF

Zuwentse waorde en oetdrukkingen

 

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Zuwents Betekenis
KAARTEGELD [uutspr.: kategeld) geld dat bij het kaarten betaald moet worden. "Kaartegeld is manegeld, Nolle; i-j hebt nog neet betaald.
KAATJEN-'EGAAL 't Is mi-j kaatjen-egaal" - het is mij om het even. "'t Is m-j kaatjen-egaal woor i-j hengaot".
KA'BAATS pats, boems. "Kabaatsl Door lag e op de grond!". Kiek bi-j: kaboem, kaboems, kaboetsja, kaflats, kasmaks, klats.
KABAATSEN [Herv.' hard, ritmisch slaan. "Met de klompen tegen de deure an kabaatsen".
KA'BANES 1) kanjer, groot ding. "Wat ne kabanes van ne bakkeie!. Kiek bi-j: knaster, kniester, kniesterd, smaks. 2) "Kabanes doon" - "A’j 'n kind op de slippe hadn zitn, dan ko’j kabanes doon; dan zei i-j: 'Hop kabanes no 'n klein deuntje; dan krie’j bitter met zeute; En as kabanes dat neet en deute; Dan krig e schuppe met de veute; En al wat de boer met de vinger neet kan; Dat deut e met den doem, doem, doem', en dan begon 't weer ván veuren af an".
KABBES witte kool. "Kabbes met spek en jappele, dat smek". Kiek bi-j: boeskool.
KABBEZOEN 1) paardehoofdstel. 2) "'t Kabbezoen op motten" - iemand tot zwijgen dwingen. "Wat ne vervaelenden präötjesmaker is dat; dén mot neudeg 't kabbezoen op"
KA'BOEM, KA'BOEMS, KA'BOETSJA. pats, boems. Kiek bi-j: kabaats.
KACHELE "'Better ne olde kachele dee brendt as ne ni-je dee dampket', zegt mansleu dee ervaring van vrouwleu bi-j ’t vri-jen belangriek vindt". Kiek bi-j: fietse; verg.: wege.
KAEKELEN. ruzie maken, schelden. "Ze bunt nog maor pas etrouwd en kaekeln at ze doot!". "A’j dee heurt kaekeln en racheln dan waart ow maor!”
KA'FLATS pats, boems. Kiek bi-j: kabaats.
KAFMÖLLE Kafmolen. “Wat ze vrogger met de wanne mosten doon, deden ze nao 1925 met de kafmölle. Kiek bi-j: wannemölle
KANEMELK karnemelk. "Kanemelkse pap met proemm".
KANES kanjer. "Jans hef zonnen kanes van ne snook evangene met 't stulpen".
KANNESCHEURE smal tegeltje dat bij het bakken van potten gebruikt werd om de potten in de oven te kunnen stapelen; ook gebruikt als vloertegeltjes. "Kannescheurn kö’j nog kriegen in Duutsland, woor nog eerdewark ebakkene wodt".
KANT 1) "Kant werk" - mooi afgewerkt werk. "De metselers hebt kant wark af-eleverd". 2) "Der kant bi-j liggen" - netjes verzorgd erbij liggen. "l-j hebt den hof der kant bi-jliggen".
KANTE 1) (zij)kant. "Dee kante mo’j nog bi-jknippen". 2) "An de kante" - opzij. 3) "'t Wark is an kante" - het werk is klaar. Kiek bi-j: riege. 4) "Van de kolde kante waezen" - aangetrouwd zijn. "'n Naeve van de kolde kante".
KAOM 1) kam. "De heure kemen met ne kaom". 2) hanekam. "Dén hane hef ne onmundegen kaom". 3) "De kaom op 't ende hebben staon" - woedend zijn.
KARBEEL schuine, ondersteunende verbinding tussen 'stiel' en ankerbalk. Kiek bi-j: spreband.
KARKGANG, KARKGANK R-k. ceremonie waarbij een jonge moeder na de bevalling weer voor 't eerst naar de kerk gaat.
KARKPLAS kerkplein. "De jonges stonden te praoten op den karkplas".
KARKROZE pioenroos (Paeonia). "Karkrozen wodt groot en hoge”
KARMISSE kermis. "De Lechveurse karmisse is altied in september".
KAS vitaal, flink. "I-j zeet ter nog kas uut!". Kiek bi-j: geeuw.
KASDENNE denneboom, kerstboom. "Met kasmissen he'w altied ne kasdenne vol met gekleurde keerskes".
KASJOKS sjok. "Door kwamp e endeleke ok nog 's 'n kere an; en mos i-j 'm zeen lopen: kasjoks, kasjoks; asof e alle tied had".
KASKENADE "Kaskenade maken" - herrie, tumult maken. "'lederbots maakt dee klanten kaskenade', zeg moder Schilderink".
KA'SMAKS pats, boems. Kiek bi-j: kabaats.
KASMISSEN kerstmis. "Met kasmissen kump Jan Willem bi-j ons".
KASSENBOOM kerseboom. "Zee den kassenboom 's bleujen, der zult wal völle kassen kommen van 't joor".
KASTE 1) kast. "De köpkes staot in de kaste". 2) gevangenis. "Hee zit in de kaste".
KATS 1) ineens. "Hee grep den hane en deed 'm zo kats de kop af". 2) helemaal. "Dat is kats van de bane" (= dat gaat helemaal niet door).
KATTE kat, poes. "Hee trof good weer: hee zal de katte wal good evoord hemm".
KATTENKARMISSEN 1) "Dee zee’j op alle kattenkarmissen" - die tref je op alle feesten (ook daar, waar ze eigenlijk niet bij hoort). 2) "Nao alle kattenkarmissen hengaon" -naar alle feesten gaan.
KATTEPULLE katapult. "Scheten met ne kattepulle".
KAVAK of KOVAK vak, kastruimte. "Miene brille lig in 't baovenste kavak". Kiek bi-j: kevak.
KAZZEKER eekhoorn. "Zo um 1930 ginge wi-j in de zommervakantie kazzekers vangen. Met 'n paar jonges wodn ne kazzeker op-ejaagd. Dat ging naor 'n boom dén an 't ende van ne riege beume ston. As e dan in den lesten boom zat, klommen gauw 'n paar jonges in de één nao leste boom, zodat e neet weerumme kon. Andere jonges gingen dan an de tekkere schudden van den lesten boom, woordeur de kazzeker der dan uutsprong. Gauw 'n jas -- woorvan de mouwen dichte-ebondene waren-- aover 'm hen en zo grep i-j 'm dan".
KEERL-VAN-'T-LECH meteropnemer van de electriciteit.
KEFKE vrouw met een schelle stem. "Ne kefke van 'n wief". Kiek bi-j: schettergat, schetterkonte.
KEIENSLÖPPER bijnaam voor inwoner van Lichtenvoorde. "In 1874 hebt 99 schoomakers en zollenlappers den groten steen van de Vraogender Bulte nao de Mark esIöpt en doorumme neumt ze ne Lechtenvoordsen ne keiensIöpper.
KEITJESVLOERE vloer van kleine steentjes. "Ne keitjesvloere is ne vloere van zwatte en witte keitjes dee in leem vaste-elegd bunt".
KELDE 1) kou. "De kelde is nog neet veurbi-j". 2) "Kelde in de hande", "kelde in de veute", "kelde in de hakken" - winterhanden, wintervoeten. 3) "'Wat kelde keert, keert ok hette', zeg i-j um an te geven da’j klere dee tegen de kelde bunt ok good met warm weer dragen könt".
KEMEN kammen. "Jannao ston zich de häöre te keemm veur 't kökkenspegel.
KE'NIEN 1) "'He'j keniene, dan he'j ok köttels', wodt ter ezeg as iets luk tegenvölt". 2) stommeling. "Kenien a’j bunt!".
KEREN [uutspr.: kee-an] 1) vegen. "De kökkene keren". 2) "Trao keren" - een voetpad vegen in de sneeuw. 3) "Dat kö’j neet keren!" - dat kun je niet tegenhouden!
KESTEG [Zie.] parmantig. Kiek bi-j: kestereg.
KESTEREG parmantig. "Hee zat kestereg op 't ende". Kiek bi-j: kesteg.
KETSGREI meisjes van 12-14 jaar. "Met dat ketsgrei hoof i-j neet te dansen; dee könt 't nog neet".
KETTEN ketting. "Half meert 1874 slöpten ze met zwaore kettene den keie veerhonderd meter wied naor den weg oet Aalten".
KEULEG koel, Íris. "De borrel is lekker keuleg". "Keuleg weer".
KEUN varken. 'Hee hef ne trop mooie keune".
KEURNTJESPAP geschifte karnemelkse pap."Lust ow keurntjespap?".
KE’VAK Kiek bi-j: kavak.
KEWWEN kauwen. "Marietjen wis neet meer hoo ze ‘t had; ze zal mor te kewwen op den zaddook"
KIDDE lange regel hooi op het land liggend. Verg.: ginne.
KIDDEN (het hooi) in 'kidden' harken.
KIEFTE 1) kievit (Vanellus vanellus). "’t is nog maor januari, maor de eerste kieften bunt ter alweer". 2) [zie]."Onder de kieften oet-ebreud waezen" - zonder behoorliike opvoeding opgegroeid zijn. 3) 'Hee hef de häöre op ‘t ende staon as ne kiefte" (= hij is kwaad).
KIEK "Ne kiek in de grachte', 'Ne kiek in de grafte" - dom persoon.
KIENEN uitlopen. "De eerpele in de koele begint te kienen".
KIENHOLT fossiel hout (uit het Vragenderveen opgedolven). "Kienhokt kan niedeg brann".
KIEPEN "De kore is eur ekiept" - ze heeft een miskraam gehad.
KIEREN niet goed sluiten.'Dee deure kiert en doorumme trök 't zo". ]
KIESKEN koekalf. 'ls t 'n kiesken of 'n bulleken?".
KIEVE wang. "De wind snit ow op de kieve'. 'lk kusse nog lever ne koo op 't geer as mien schoonmoder op de kieve".
KIEVEDOL verwend persoon. "Dén kievsdol!".'Och mien leve kievedölleken!" (gezegd tegen een kind: och mijn lieve schatje).
KlEVENTAND kies."Met zette krauwden ze van piene an den kieventand".
KIEZEMAN kalf. "Eerste mo'j 't kiezemenneken laoten zabben an de hand, dan wil 't de melk wal zoepen'.
KIKVORS, KIKVOS 1) 'De kikvöske ko'j van uut de wiedte al heuren kwaken". 2) "t ls ter mi-j net met egaone as met ne kruwagen vol kikvöske', zeg i-j as ow wat helemaole fout egaone is".
KIND [Lich.] - "'Kindere as vingerheu, Wilt poepen as grote leu, En dan scheurt ze 't gat', zàg i-j um an te geven dat kindere vake meer wih as ze könt'.
KINDERDOOK luier. "Löp dén nog in den kinderdook?".
KINDERLERE katechismusondenwijss. "Too-t-mien vader nog naor de kinderlere gink, mos e altied sneeg angaon um op tied te waezen".
KIPSE pet. "Met de kipse ín de hand ston e te wochten op den börgemeister"' i
KISTENTUUG de beste kleren.'Haal 't kistentuug mor manges veur t lechte'.
KLAAIDEUZE slijmbal (vrouw)
KLA'BASTEREN door de modder lopen.
KLA'VESTEREN [uutspr.: klavestan] klauteren.
KLAAIE pap, modder. "'t Hef toch eraegend; 't is buten ene klaaie”.
KLAAlEN. (met kleverige stoffen knoeien)."Willem;zit neet zo te klaaien met de botter".
KLAAIEREG klef. "Zee heÍ ow 'n klaaiereg plaetjen koke egeven".
KLABATSE stok, zweep. "Hee kreeg met de klabatse".
KLADDE kleine hoeveelheid, klont. "Hee had ne flinke kladde modder an de bokse
KLAMMER U-vormige spijker, kram. "Nem ne hamer en klammers met; wi-j gaot hen vruchten".
KLAOSKEERL speculaaspop. "Jan Manschot kreeg altied ne groten klaoskeerl van Sinterklaas, ok al was e 't hele joor ondeugend ewes".
KLÄÖSKEN speculaaskoekje. "'Wo-j ’n kläösken bi-j de koffie?' 'Geerne”
KLAOVERSTRO gedroogde koe- of varkensmest met veel stro. "Klaoverstro is schrao-e mest".
KLASSIE'NEREN gezellig kletsen. "Daot zit Jans weer in 'n hook; heur 'm 's klassie­neeml"
KLATS pats, boems. Kiek bi-j: kabaats.
KLA'VESTEREN [uutspr.: klavestan] klauteren
KLEDDEKEN een beetje
KLEIBOER "Kleiboer spöllen" - "Bi-j kleiboer spöllen begin i-j met één vanger; iederene wee-t evangene wodt, mot zich ansluten bi-j de vanger en zo krie’j ne hele riege kindere dee de anderen probeert te vangene".
KLEMMEKES Oostindische kers (Tropaeolum majus). "Heb i-j ok klemmekes in den hof?".
KLEPKE, KLEPKONTE vrouw die in huis heen en weer rent of overal naar toe gaat. "Dee klepke hef geen röste in 't gat". Kiek bi-j: loopschute, sjaske.
KLEPKEN, KLEPPEN voortdurend in- en uitlopen; voortdurend (ergens naar toe) lopen. "Neet stäöreg kleppen, dan kan ik neet warken". "En maor kleppen naor de winkele".
KLEPPERSKEN [uutspr.: kleppasken] [Harv., Liev., Vra., Zie.] in- en uitlopen. "Blief no ’s rösteg zitten; i-j kleppasket stäöreg de deure in en oet".
KLE'RAZIE kleding. "De klerazie is rechtevoort hups duur". Kiek bi-j: kleretuug.
KLERETUUG [Harv.] kleding, kleren. "Hee ging met kleretuug op de rugge vot um 't in Zutphen te verkopene". Kiek bi-j: klerazie.
KLIKKE slag; deuk. "Hee hef ne klikke in 't fietsenrad". "Ik hebbe zo hard an 't töw etrokkene da'k ter ne klikke van in den hand ekregene hebbe".
KLINGELBUUL collectezak in de kerk, met lange houten steel en belletje eronderaan. "At Batten Drieks met den klingelbuul rondgink, mos i-j oppassen, want hee stot ow zo met de stelle an de kop".
KLOETE 1) kluit. "Met ne kloete zand smieten". 2) "Hee is dufteg uut de kloeten eschottene" - hij is flink gegroeid.
KLOETEN gooien met kluiten aarde. "De jonges bunt an 't kloeten".
KLOETENPAP pap van meel en melk, waarbij een deel van het meel niet is opgelost, er zitten nog kluiten in de pap.
KLOF flink stuk brandhout. "'t Is ne besten klof, dén i-j daor in de kachele doot".
KLOMP "Holder-de-bolder leep aover de zolder; Met ne klompe vol mensenvleis; Rao, rao, wat is dat?" (antw.: ne voot in ne klompe, dén aover de zoldervloere löp).
KLOMPENBLIK reepje ijzer om de kap van de klomp om het breken van de kap tegen te gaan.
KLOMPENBOOR boor die men bij het klompenmaken gebruikt.
KLOMPENLEER gebruikt bij lage klompen. Een leren riempje over de wreef, dient als verlengstuk van de kap.
KLOMPENNAEGELTJEN klompspijkertjes om het klompleer vast te spijkeren.  "'n Tuutjen met klompennaegeltjes”. 
KLOOIEN tuntelen, prutsen.
KLOOK verstandig, intelligent. "Ze is neet zo arg klook". "Zonnen klooke is 't ok weer neet"
KLOOR 1) duidelijk  2)  "Kloor met suker" - (jonge) jenever met suiker
KLOOTZAK scheldwoord
KLORES "Ne klores van ne keerl" - een sufferd.
KLUFKEN "In zien beste klufken" - in zijn beste pak. "In zien beste klufken ston e bi-j de veurdeure".
KLUNGELEN dralen, talmen. "Hee.kan vake zo klungelen en druivelen". Kiek bi-j: druivelen.
KLUUN donkere turf. "Smiet nog wat kluun op 't veur.
KLUUNMAKER [Harv.] turfsteker.
KNAPBOT kraakbeen. "Moos met varkensoorne is lekker; i-j könt zo deur 't knapbot hen bieten".
KNAPPEN (met een motorfiets) hard rijden. "Jan knappen met de stoomfietse naor huus hen".
KNAPPERT knal; slag. "Dat gaf ne knappert! Zon schoer is ter kots neet ewes".
KNAPPERTJEN klappertje. "Bi-j Teuntjen Kruup kreeg i-j vrogger veur ne cent 'n deusken met 100 knappertjes der in; 't deusken was rond en van rood karton; 't dekkeltjen was van greun karton".
KNASTER kanjer, groot exemplaar."Der krop ne knaster van ne spinne aover de lampe". Kiek bi-j: kabanes, kniester, kniestert, smaks.
KNEPPERT "Op den kneppert gaon" - op het nippertje weggaan. "Hee löt 't ter altied op ankommen; hee gaat steureg op den kneppent".
KNEUREKEN jammeren. "Wat he’j toch te kneureken".
KNEUREN zacht steunen, kreunen (van pijn). "De koo lig te kneuren en te stönnen in den stal". Kiek bi-j: stönnen.
KNIEPEREG zuinig. "Zien ome was zo kniepereg; bi-j zienen dood veel der nog niks te arven". Kiek bi-j: gietseg.
KNIEPMES zakmes. "Ik bun mien kniepmes kwiet".
KNIEPWORM [Zie.] oorworm. "In dee appele zit haoste altied kniepwörme". Kiek bi-j: gaffeltand, gaffeltange.
KNIESTER, KNIESTERD groot exemplaar. Kiek bij: kabanes, knaster, smaks.
KNIKKER "Knikkers gooien" - [Harv., Liev uutspr. meerv.: knikkas] "A’j wilt knikkers gooien, mo'j knikkers gooien deur de gaetjes van den dekkel van de knikkerdeuze, dee schuuns tegen de mure steet. In ne knikkerdeuze zatten grote en kleine gaetjes. A'j misgooiden, was owwen knikker veur de eigenaar van de knikkerdeuze en a'j ze der wal in gooiden, kreeg i-j net zo völle knikkers as bi-j ieder gaetjen an-egevene ston"
KNIKKERBUUL knikkerzak. "Doo de knikkers mor in den knikkerbuul, anders wodt i-j ze kwiet".
KNIKKERDEUZE Kiek bi-j: knikker.
KNIKKEREN [Ham, Liev. uutspr.: knikkan] knikkeren. "Doo'w knikkern?". Kiek bi-j: tuten.
KNIPPE 1) grendel. "Ik heb de knippe op de deure edaone". 2) portemonnaie. "He'j de knippe bi-j ow?". 3) klem, val. "I-j hebt den hof vol weulenritten; zet maor 's ne knippe". Verg.: stappe. 4) [Ham] "Wi-j gooit ter de knippe veur" - wij stoppen ermee.
KNIPSEG "Knipseg kieken" - pienter uit de ogen kijken. "Dat olde menneken kik nog zo knipseg".
KNOBBE 1) grote hoeveelheid (vlees). "'Too slager, lao's kieken; tien pond vleis hoovölle is dat?' lk zal ow 's 'n stukke afsnienn, dan kö’j 't zelf zeen. Kiek, da's ne besten knobbe! Za'k 'm ow inpakken?"Nee, dat hooft neet, ik wol allene maor wetten hoovölle 't was, want ik mot van den dokter tien pond afvallen'". 2) "Ne knobbe an de kop" – een bult op het hoofd. 3) "Ne knobbe bi-jen" - een zwerm bijen.
KNOEST knuist. "Hee hef knuuste van hande".
KNOEVEN [uutspr.: met lange oe]. Happen, bijten. "Langs 'n bot knoeven"
KNOFFELEG kreukelig, vol kreukels. "Ow kleed is knoffeleg; he'j der op ezettene?". Kiek bi-j: knöttereg.
KNÖKKEL 1) vingerbeentje. 2) "De knökkels" - de vingers. "Hee sloog mi-j aover de knökkels".
KNOLLENROEDERSKOP "Ne knollenroederskop hemm" - een rood hoofd hebben.
KNOOIE 1) "Ene knooie" - a) één warboel b) één knoeiboel. "'t Is ene knooie; ik kan der niks uut wies wodn". 2) "Ne knooie maken" - er een knoeiboel van maken. "Wat ne knooie hef Mientjen der van emaakt, alles lig naost den telder".
KNOOIERI-JE "Zonne knooieri-je" - één of ander karweitje. "Ik hadde nog zonne knooieri-je in den hof te doone".
KNORF 1) misvormde boom. "Dén knorf van ne eke mo'w maor dale-houwen". 2) iemand met een ineengedrongen gestalte. "Wat wol dén knorf?".
KNÖRFKES zeer kleine aardappelen of appels. "Dee knörfkes gooit mor in de moeke; dat bunt nog nens pot-eerpele".
KNÖTTEREG verkreukeld. "Ow kleed is helemaol knöttereg". Kiek bi-j: knoffeleg.
KNUPPE 1) een knoop in een touw.  2)  "Mi-j löp alles in de knuppe" - alles loopt me in het honderd.
KOEF kuif. "Bo wo'j de heure hebben; knats der af of met ne koef?". "Onder 't vlegen hef ne kiefte den koef in den nekke". Kiek bi-j: koeve, toef.
KOEKS "Ne bedreufden koeks van ne jonge" - een erg domme jongen.
KOEVE "De koeve op 't ende hemm staon" - kwaad zijn. "Hee hef de koeve op 't ende staon; gaot maor gauw naor 'm hen en vertel 'm wat ter an de hand is". Kiek bi-j: hoor.
KOEZE 1) (versierde) knuppel. "Ne koeze met reuskes". 2) onnozele hals. "'t Bunt mi-j ok zukke koezen".
KOEZENSLÖPPER elk der twee jongemannen die samen de gasten voor een bruiloft uitnodigen. Kiek bi-j: brugemsknech, neuger.
KÖKKENZAND keukenzand. "Vrogger wodn der kökkenzand op de keikes estreujd”
KÖKKENZOLDER zolder boven de keuken. "'t Kökkenzolder wodn ok wal 't lege zolder eneumd".
KOKKE-PETER onhandig iemand
KOLDEGHEID verkoudheid. "Ze hef luk koldegheid op-elopene". Kiek bi-j: roze, verbössen, verkeulen, verkeld.
KOLLE kool (brandstof). "He'j nog köllekes veur grotmoder aere staove?".
KOLLENBRAND 1) half verbrande brandstof van hout of kolen. 2) "t Raegent as kollenbrende" - het regent hard.
KOLLENBRANDER kolenbrander.
KOLSKEN met flinke stappen door de sneeuw lopen. "De jaegers mosten deur den snee kolsken um bi-j 't bos te kommen".
KOMMEN komen. "Ik zoog te late dat den meister der an kweem/kweemp/kwam".
KOMPABEL capabel. "Hee is ter neet kompabel veur".
KONGELEN oneerlijke ruilhandel bedrijven. "Hee is weer an 't kongeln ewes met dee olde leukes".
KONNE 1) kern, pit (van hout of vrucht). "De konne is 't hardste van 't holt". 2) "Der zit konne in" - (gezegd van iemand) pit hebben. "In Gert zit konne in; dén is altied wat an 't doon".
KONNEG, KÖNNEG pittig. "'n Konneg keerttjen".
KÖNNINK (in een kaartspel) heer, koning. "Jan Willem kwam op met schuppen könnink".
KOO koe. "Dizze koo stoet dreuge".
KOO-BAEZE rijsbes (Vaccinium uliginosum). "In 't Vraogendervaene greujt de koo- baeze, de vaenebaeze en de bosbaeze".
KOO-DREET, KOO-FLATSE 1) hoop koeiemest. "Willem stoeken veuraover in ne koo-flatse". 2) "Van ne scheet geen koo-dreet maken - niet overdrijven.
KOO-HEED struikheide die als veevoer gebruikt wordt. "Noo 't heuj op is, zö'w wal an 't koo-heed motten veur de beeste".
KOO-KETTEL grote koperen ketel, waarin veevoer wordt gekookt. "Den koo-kettel met twee man wegslöppen”
KOO-KLOMP korte ketting met beugel, die een koe moet beletten in haar bewegings- mogelijkheden zodat ze niet uit de weide kan ontsnappen. "De koo den klomp andoon".
KOORN korrel. "Völle soorten kunsmes bestaot neet meer uut poeier maor uut keurntjes".
KOP 1) "Op kop in hoes kommen" - dronken thuis komen. 2) "Hee veel op kop oet den boom" - hij viel ondersteboven uit de boom
KOPEN "Zich kopen" - kopen. "Hee hef zich 'n ni-j peerd ekof".
KOPPEREN [uutspr.: koppan] koperen. "Dee beide kopperen kettels had e in den Tweeden Oorlog onder de grond estopt".
KOPPIENE hoofdpijn. "'t Arme mense hef steureg koppiene".
KOPSCHEE schuw. "De koo hef zich 't hoorn af-estot en noo is ze kopschee ewordene".
KOPTUITELEN kopjeduikelen. "De kindere bunt an 't koptuitelen in 't grös".
KOPZEEKTE ziekte bij koeien: kopziekte.
KORE kar. "Met de kore noor den Bond".
KORT, KOT 1) "Holt kot slaon" - hout in stukken slaan. 2) "Der ene kot hollen" - iemand in zijn bewegingsvrijheid beperken.
KORTEPONDE, KOTTEPONDE (in de varkenshandel) korting. "Dan he'j de varkene verkof, wodt ter ok nog korteponde af-etrokkene".
KORTIEZER, KOT-IEZER lange trekzaag.
KORTS 1) onlangs. "Heb i-j 'm kots nog ezene?". 2) binnenkort. "Ik kom kots wal ne kere".
KORTSJOORN, KOTSJOORN de laatste tijd. "Dat is kotsjoorn neet gebeurd".
KORTSLENE, KOTSLENE onlangs. "Kotslene hebt ze bi-j Klein Herink an den Aaltense Weg nog ne steen bloot-eleg".
KÖSTEREN "Lopen te kösteren" - [uutspr.: köstan) druk rondlopen zonder wat te doen. "Ze Iepen met veer man um mi-j hen te kösteren".
KOT 1) stukje oogvuil. "Dén hef kötte in de ogene; hee zut niks". 2) hut. "In 't Reurlse en Harvelse Brook en op de Halse Heide stonden zokke kötte". 3) "Een kot van een jongen" - een klein persoon
KÖTTEL 1) keutel. "Kiek uut! Ne köttel!! Trae der neet in!". 2) "'A'j kniene hebt, he'j ok köttels', zeg i-j um an te geven dat kindere zörge met zich brengt".
KÖTTELEN slenteren. "Door kump ze an köttelen".
KÖTTELPERE zekere kleine peresoort.
KÖTTEREG "Der köttereg oetzeen" - er onverzorgd uit zien. "Wat zut e der toch weer köttereg oet!".
KRACH "Onder de krach waenn" - een zwak gestel hebben.
KRAEJE kraai (Corvus). "De kiefte verjoog de kraeje".
KRAENZELEG (gezegd van een paard) humeurig.
KRAMMEN (een varken) een kram in de neus doen om het wroeten tegen te gaan.
KRAMP klem die men in de neus van een varken aanbrengt om het wroeten tegen te gaan. "Doo 't varken ne kramp in de snoete".
KRAMPEN aandoening bij koeien, veroorzaakt door de runderhorzel. "Wi-j hebt krampen onder de beeste".
KRAMSVOGEL lijster (Turdus). "'n Kramsvogel kö’j strikken met peerdehoor en kwekkebaezen".
KRANENZOMMER mooi nazomerweer. "In september he'j vake ne kranenzommer".
KRANGE 1) binnenste buiten. "I-j hebt ow kiel krange an". 2) "Krange doon" -dwarsliggen. "Doo neet zo krange". 3) Krange in de hoed" - zich niet lekker voelen.
KRANK ziek. "Hee is krank".
KRANS Ne krans um de maone kan vergaon; Ne krans um 't zunneken brengt water in 't tunneken', zekt ze um an te geven dat as ter ne krans um de zunne zit der raegen kump".
KRAOMSCHUDDEN op kraamvisite gaan. "De naobervrouwleu bunt hen kraom­schudden".
KRAUWEN (van pijn) creperen. "Krauwen van de piene". Kiek bi-j: krimmeneren.
KREBBER stamper voor voeraardappelen.
KREGEL levenslustig. "Wat kik den kleinen toch kregel".
KREMERSLATIEN [Harv., Zie.] taal van de marskramers. "Papenborg (Ome Tone) zien grootvader hef kremerslatien eleerd in Lechtenvoorde".
KRETS "Krieg toch de krets" - (verwensing) krijg toch de schurft.
KREWWEL krul "'t Pogge hef ne krewwel in den stat"
KRIBBE scherp, pittig (van smaak). "Radieskes smaakt luk kribbe".
KRIBBEG 1) pienter, bij de hand. "Dee is neet zo kribbeg as ze Iöt. 2) snauwerig. "Wat bu'j toch kribbeg vandage".
KRIETEN krijsen. "Heur dee wieve is krieten!".
KRIETKONTE zangeres met hoge, schelle stem. "Foj, wat ne krietkonte; zet astebleef ne andere plate op!".
KRIETZOER erg zuur. "Dee appele bunt krietzoer".
KRIMME'NEREN (van pijn) creperen. "Hee krimmeneerden van de piene". Kiek bi-j: krauwen.
KRINGE-SCHETEN bepaald knikkerspel. "A'j kringe-scheten doot, mo'j de knikkers van achter de mäöte ne stuiter uut ne kringe probeern te gooien. De knikkers dee-t buten den kring rolt, bunt dan veur de spöller".
KRINTE 1) krent  2) kruidje-roer-me-niet. "Da's ne krinte; dee mo'j neet völle zeggen".
KRINTENBOOM krenteboompje. "Krintenbeume staot vake langs den bosrand of in den singel".
KRINTENBOORD uitslag, puistjes (om de kin): krentenbaard. "Den kleinen hef ne krintenboord".
KROELE speelnest (van een vogel). "Dizze Wette hef al kroelen; dee zal wal gauw gaon leggen".
KROELEG rul. "Foj; wat is 't pad kroeleg".
KROELEN 1) (gezegd van vogels) speelnesten maken. "De kieften bunt al weer an 't kroelen". Kiek bi-j: bosselen. 2) "Liggen te kroelen" - (in bed) liggen te woelen. "Hee lig te kroelen in bedde".
KROELZAND rul zand. "Hanna veuren zich met de fietse vaste in 't kroelzand".
KROEMEN [Vra.] kruimelen. "Stiekum zat grotva brood te kroemen in 't spekvet en met 'n leppeltjen op te etten"
KROEPEN kruipen. "I -j kroept ow vaste a'j neet oppast".
KRÖMMELKEN klein, oud vrouwtje. "Dat krömmelken dreg nog alle bodschoppen zelf". Kiek bi-j: fuuksken, fuupken.
KROP "Met de krop veuruut lopen" - er trots bijlopen.
KROZE 1) rode bosbes (Vaccinium vitis-idaea). "Hier staot gin krozen". 2) klokhuis. "Mag ik de kroze van owwen appel?".
KRUDEG 1) gepeperd, met veel kruiden  2) aardig, lief, prettig, fijn. "'t Is 'n krudeg deerntjen". 3) "Krudeg zeggen" -(iets) zakelijk, kernachtig zeggen. "Dat hef e krudeg ezeg".
KRUJEN [uutspr.: kruunn] 1) met de kruiwagen vervoeren. "Jan kruujt de mangels noor de daele". 2) "Argens met an 't kruunn waezen" - ergens mee experimenteren.
KRULLEK-APPELE [Zie.] bepaalde appelsoort.
KRULTANGE
krultang om het haar te krullen.
KRUNEG vinnig. "'n Kruneg keerltjen",.
KRUUSKRAS kriskras. "Kruuskras deur mekare".
KRUWAGEN kruiwagen. "Hee deed de lichten van de kruwagen aover den scholder".
KUKELEG duizelig. "Ik bun met de kop tegen dén balke elopene; ik wodn der kukeleg van ".
KUKEN kuiken; stommeling. "Kuken a'j bunt, kiek dan toch ok better oetl".
KUNDEG "Kundeg waenn met- - bekend zijn met (iemand, iets). "Ik bun neet kundeg met aer". "Ik bun hier neet zo kundeg".
KUSSENTÄÖG [Harv., Ze.] kussensloop. "De kussentäöge mot ewassene wodn".
KUVEN kuip, ton. Verg.: voortonne.
KWAAKKONTE kleinzerige vrouw. "Ne flinke vrouwe? Ne kwaakkonte, zö’j menen !”. Kiek bi-j: fietjenne, kwake, piepkonte.
KWACHELEN, KWACHEN met korte stoten hoesten. "He'j weer in 'n damp van 'n fornuuspot ezettene, of bu’j verkeld; i-j kwachet toch!". Kiek bi-j: poesten.
KWAKE [Zie.] kleinzerige vrouw. Kiek bi-j: fietjenne, kwaakkonte, piepkonte.
KWAKERI-JE gezeur, ongegrond geklaag. "Kwakeri-je: 'n zittend gat hef altied wat".
KWALSTER 1) fluim. Hee was nog kwelke buten deure of der vlaog weer ne kwalster aover de stoepe hen". 2) slijmbal (in de letterlijke betekenis)
KWEDDEREG slap; waterachtig. "'t Spek is kweddereg rechtevoort; vrogger was 't volle vaster, steveger".
KWEKKEBAEZE bes van de lijsterbes. "At de kwekkebaezen op bunt, begint de veugele smach te liene". Kiek bi-j: veugelbaeze, waekebaeze.
KWEKKO, KWEKKOGRÖS kweek (Elymus repens). "Kwekko is tao onkroed".
KWELKE, KWELLEKE nauwelijks. "I-j könt Derk kwelleke verstaon; zo zachjes pröte"
KWENNE tweeslachtige koe. Is ne kwenne en dee breg neet völle op".
KWETSE bepaalde soort blauwe pruim. "He'j lever kwetsen of eierproemen?".
KWIEBUS raar figuur