Zuwentse praot E

Afdrukken
PDF

Zuwentse waorde en oetdrukkingen

 

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Zuwents Betekenis
ECHTER Kiek bi-j: achter.
ECHTERSTEVEUREN [Zie.; uutspr.: 't echasteveuren] achterstevoren. "I-j hebt owe brunte (schorte) 't echtersteveurn an". Kiek bi-j: achtereers.
ÉÉNGAAL (bijw.) - steeds, voortdurend. "Hee is ééngaal an 't drammen".
ÉÉNGAAL (bnw.) - 1) "'n Eéngale loch" - een bedekte lucht. "'t Is zonne ééngale loch; de zunne kump vandage vaste neer. 2) "Der ééngaal bi-jstaon" - (gezegd van gewassen) hol, dun. "De rogge steef ter hups ééngaal bi-j".
EENMOOD - "In ow éénmood" - op je eentje. "In ow éénmood deur 't Vraogendervaene gaon kan geväörlek weann".
EERDÄÖNEG eerzuchtig, trots. "Zo eerdäöneg as ne daelenhane".
EERDBAEZE aardbei. "'t Is te nat; de eerdbaezen rot an de pölle".
EERDPEPPELE [uutspr.: ee-adpeppele] adderwortel (Polygonum bistorta). "'t Land zit vol eerdpeppele".
EERDWOLF [uutspr.: ee-adwolf] woelmuis.
EERLEU (pers.vnw.) - hen. "Bi-j owleu doot ze dat neet; bi-j eerleu wal.
EERPEL [uutspr.: ee-apel] aardappel. "Eerpele schellen". Kiek bi-j: jappel.
EERZE [uutspr.: ee-aze] aars.
EEUWEG-LAEVEN [Zie.] muurpeper (Sedum acre).
EGGE snijrand van een snijdend voorwerp. "Der mot egge an de zwa (= zeis) zitten".
EGGEL bloedzuiger. "In den Bos onder Lechtenvoorde lig 'n water wat de name 't Eggelengat hef; 't is eneumd naor den eggel".
EI 1) ei. "'Met de eiere is 't ok neet best; ze gaot hard achteruut', wodt ter ezeg as de eiere neet völle meer opbrengt". 2) "As dat ei nog 's brök, wil 't good stinken" - als die vriendschap eindigt, dan zul je nog eens wat horen!.
EIDE eg. "De mansleu bunt an 't slichten op 'n kamp; at ze kloor bunt kö’j oze eide wal kriegen. Kiek bi-j: slichte.
EIERPROEME, EIERSPALLE. grote, gele pruim.
EIGENS zelf. "'k Heb 't eigens ezene".
EKE . eik. "Den olden eke stond nog veur 't huus".
EKEL eikel. "'s Harftes ginge wi-j hen ekels zeuken".
EKER putemmer. "Haal i-j mi-j 's ne eker vol water".
ELFTE 1) steel van een bijl. "Dalek brök ow de elfte van de biele". Kiek bi-j: helfte. 2) larve van de runderhorzel. "Dee koo hef las; ze hef de hoed vol elften".
ELZENKATJEN. bloeisel van de els. "Der zit weer elzenkatjes an de elzen".
EMES iemand. "Baoven leep emes aover 't zolder". Kiek bi-j: ene
EMMER "Dat vrus ow op den emmer" - dat breekt je nog op.
EMPE lastige, eigenwijze vrouw. "Wat ne empe!".
EMPEREG 1) lastig. "Wat kan Jannao toch empereg waezen". 2) [Zie.] ongeduldig. "Neet zo empereg; wi-j hebt de tied wal".
ENDE 1) eend. "Hee schöt enden met hulpe van roop-enden vanuut ne poolhutte". Kiek bi-j: piel-ende. 2) (ende of oaverende) "Op 't ende kommen" - overeind komen. "Nao 't ongeluk lag e op de grond en kon e neet meer oaverende kommen". Kiek bi-j: opkommen. 3) "Op 't ende zitten" - rechtop zitten. "Hee zat op 't ende in berre". 4) "Op 't ende lopen" -aflopen, ten einde lopen. "De winter löp op 't ende". 5) "Wat hef e noo weer bi-j 't ende?" - wat voert hij nu weer uit? 6) "Hee hef de heure (de koeve) op 't ende staon" - hij is kwaad. 7) "Door is 't ende van vot!" - daar komt geen eind aan! 8) "An 't ende heb i-j geliek" - uitendelijk heb jij gelijk.
ENDEKEN ‘'n Endeken töw" - een stukje touw. "Heb i-j nog 'n endeken töw bi-j ow?".
ENDEKUKEN 1) eendekuiken. "'Zo dol as 'n endekuken', zeg i-j van ter ene dén onmundeg dom is". 2) onnozele hals, stommeling. "Endekuken da'j bunt!".
ENDEPUNGEL eindstuk van de dikke darm. "De endepungels gebroeke wi-j altied veur de zoere worste".
ENDSEN “n Endsen" - laatste (van een serie). "Bi-j den laatsten storm kletterden de pannen op 't dak; alle endsen bunt ter af-eschottene".
ENDSKAMER kamer, aan het woongedeelte van een boerderij gebouwd. "De olde leu slaopt noo in de endskamer".
ENE iemand. "As ter ene hier kump, za'k 'm de woorheid wal zeggen". Kiek bi-j: emes.
ENKELT 1) sporadisch, soms. "Dat kump enkelt nog wal 'ns veur". 2) "Enkelt nog" -alleen nog. "Dat zee'j enkelt nog in 't Zuwwent".
ENS "Ens neet" - niet eens. "Willem kon ens neet meer staon". Kiek bi-j: nens. .
ESTE'MEREN [uutspr.: estemee-an] waarderen. "I-j estemeert mien wark ok niks"
ESTRIK vloertegel, plavuis. "Wi-j hebt ne estriken vloere in de kökkene".
ETTEREN "Zitten te etteren" - vervelend doen. "Zit neet steureg te ettern".
ETTEWORM vreetzak. "Tone is ne etteworm; hee lust wal dree spekpannekoken". Kiek bi-j: vrettebuul.
EUGTE oog (van een naald). "Geef moor 's hier; ik kan dén draod wal deur de eugte kriegen".
EUME oom. "Jans-eume kump neet en hee is nog wal mien pet-eume". Kiek bi-j: ome.